Szybowisko na Górze Żar leży w Beskidzie Małym, nad Jeziorem Międzybrodzkim. Lotnisko szybowcowe działa tu od 1935 roku, a razem z nim Górska Szkoła Szybowcowa „Żar”. To jedno z trzech miejsc uznawanych za kolebkę polskiego szybownictwa, obok Bezmiechowej i Ustianowej. Dla rodzin to nie tylko lotnisko, bo przy okazji jest tu kolejka, widoki, tor saneczkowy i elektrownia ukryta w górze.

Szybowisko Żar – co to za miejsce

Żar ma 761 m n.p.m., więc na tle Beskidów to szczyt raczej niski. Za to stoi samotnie nad doliną i jeziorem, a wiatr opływający zbocza daje szybowcom dobre warunki do lotu. Dlatego właśnie tutaj, a nie na sąsiednim pagórku, w latach 30. powstało szybowisko.

Szkoła działa do dziś. W ładny dzień nad zboczem krążą szybowce, a czasem dołączają do nich paralotnie. Nie trzeba mieć biletu na żaden lot. Wystarczy usiąść na tarasie przy górnej stacji albo przy lotnisku i patrzeć, jak maszyny bez silnika zawisają w powietrzu. Dzieci zwykle łapią w tym temat szybciej niż dorośli: wyciąg, start, kółko nad jeziorem, lądowanie.

Historia szybowiska i polskiego szybownictwa

Rok 1935 to początek lotniska u podnóża góry. Szybownictwo było wtedy w Polsce czymś w rodzaju narodowego sportu. Silnikowe samoloty kosztowały za dużo, a szybowiec dało się zbudować w warsztacie, wynieść na wzgórze i polecieć. Takich miejsc było kilka, ale właśnie Żar, Bezmiechowa i Ustianowa zapisały się w historii najmocniej.

Dziś miejsce ma swój nostalgiczny klimat, ale nie jest skansenem. Szkoła nadal szkoli pilotów, więc na lotnisku trwa normalna praca.

Nie każdy wie, że wnętrze góry kryje podziemną elektrownię szczytowo-pompową Porąbka-Żar. Na szczycie jest sztuczny zbiornik wodny, który wygląda trochę jak jezioro postawione na górze. Szybowce i elektrownia to dość nieoczywiste towarzystwo na jednej górze.

Co zobaczyć i zrobić na Żarze

Najprostszy plan wygląda tak: kolejka, góra, spacer wokół zbiornika, widoki, zjazd. Ze szczytu widać Kotlinę Żywiecką, Beskid Śląski i Mały oraz Pogórze Śląskie. Przy dobrej widoczności to szeroka, czytelna panorama, a jezioro w dole świetnie ją uzupełnia.

Kolejka linowo-terenowa jeździ od 2004 roku. Ma około 1300 metrów długości i pokonuje około 300 metrów różnicy wzniesień. Przejazd trwa kilka minut, a wagoniki są przeszklone, więc widać z nich całą trasę. Dzieci zwykle chcą jechać jeszcze raz.

Na górze działa całoroczny tor saneczkowy, popularny zwłaszcza w weekendy. U podnóża jest park linowy Trollandia, więc jest co robić, gdy dzieci potrzebują czegoś bardziej ruchowego niż oglądanie szybowców.

Dla chętnych są też loty szybowcem z instruktorem. To atrakcja dla starszych dzieci i dorosłych, bo trzeba spełnić wymogi szkoły co do wieku, wagi i pogody. Nie zawsze da się polecieć od ręki. Lepiej zadzwonić wcześniej, zapytać o dostępne terminy i o to, czy dziecko może lecieć. Ceny lotów w internecie są bardzo rozbieżne. Zdarzają się widełki rzędu kilkuset złotych, ale aktualną kwotę trzeba potwierdzić bezpośrednio w szkole.

Szlaki piesze na Żar z Międzybrodzia

Z kolejki można zrezygnować. Czarny szlak prowadzi z Międzybrodzia Żywieckiego pod górę, a podejście zajmuje zwykle około godziny. Trasa nie jest wymagająca, więc dzieci szkolne dadzą radę. Za to widoki za plecami są dobre już od pierwszych kilkuset metrów.

Przez Żar przechodzi też czerwony Mały Szlak Beskidzki. Można nim iść dalej na Kiczerę, co zajmuje około 45 minut w jedną stronę. Ci, którzy mają więcej sił, wybierają dłuższą pętlę wokół Międzybrodzia, ok. 14–15 km i 4–7 godzin z przerwami. Dla małych dzieci to za dużo, ale dla nastolatków i rodzin przyzwyczajonych do chodzenia jest całkiem sensowna.

Dobry kompromis to wejście pieszo i zjazd kolejką. Na dół człowiek zawsze jest zmęczony, a to pozwala uniknąć marudzenia.

Dla kogo to miejsce

  • Rodziny z dziećmi w wieku przedszkolnym i szkolnym – kolejka, tor saneczkowy, park linowy i szybowce zajmą cały dzień.
  • Miłośnicy lotnictwa – działające szybowisko ze szkołą i historią sięgającą lat 30.
  • Piechurzy – łatwe podejście i możliwość przedłużenia trasy.
  • Fotografowie – panorama i szybowce nad doliną.

Dla osób z wózkami to miejsce jest nieco trudniejsze. Sama kolejka jest ułatwieniem, ale na szczycie teren bywa nierówny, a pogoda zmienia się szybko. Wiatr na Żarze bywa silny, co wpływa też na loty, więc dobrze zabrać coś ciepłego, nawet w lecie.

Dojazd, ceny i godziny – praktyczne informacje

Do dolnej stacji kolejki, w Międzybrodziu Żywieckim, jedzie się z Bielska-Białej około 30 minut, z Katowic nieco ponad godzinę, a z Krakowa około półtorej godziny. Od Żywca to około 15 km. Droga prowadzi wzdłuż Jeziora Czanieckiego, potem wzdłuż Międzybrodzkiego. Na adres nawigacji przydaje się ulica Górska.

  • Kolejka linowo-terenowa: w 2024 roku bilet w kasie kosztował 35 zł normalny i 28 zł ulgowy w obie strony. Online było taniej: 28 zł i 23 zł. W jedną stronę w kasie – 28 zł i 22 zł. Ceny rosną z roku na rok, więc przed wyjazdem warto zajrzeć na stronę PKL Góra Żar. Starsze opisy z 19 zł lub 15 zł są już nieaktualne.
  • Godziny kolejki: działa przez cały rok, ale godziny zależą od sezonu. W lecie jeździ zwykle od około 9:00 do 18:00–20:00. Dokładne dane trzeba sprawdzić online.
  • Psy i rowery: można zabrać psa w kagańcu na smyczy oraz rower, za niewielką dopłatą.
  • Parking: płatny, kilka do kilkunastu złotych za dzień, w zależności od sezonu i dnia tygodnia. Za parkingiem obowiązuje zakaz wjazdu na drogę prowadzącą na górę.
  • Tor saneczkowy: dodatkowa opłata za zjazd, cena zależna od sezonu. Warto sprawdzić, czy opłaca się pakiet.
  • Lot szybowcem: wymaga wcześniejszej rezerwacji u Górskiej Szkoły Szybowcowej „Żar”. Cena i dostępność zależą od pogody i terminu.
  • Ile czasu: na sam szczyt, widoki i szybowce wystarczą 1–2 godziny. Z torem saneczkowym i parkiem linowym to pół dnia, a z pieszą pętlą nawet cały.

W weekendy w sezonie przy kasie robią się kolejki. Bilety online, kupione z wyprzedzeniem, są tańsze i oszczędzają czas.