Muzeum w Kętach mieści się w starej kamienicy przy Rynku 16. To regionalna placówka o niewielkich rozmiarach, ale z gęsto zapełnionymi gablotami. Opowiada o mieście, które należy do najstarszych w Małopolsce, i o jego mieszkańcach: rzemieślnikach, mieszczanach, chłopach i kilku postaciach, które wyszły poza lokalną skalę. Eksponaty pochodzą w większości z kęckich domów. Dzięki temu zamiast ogólnej historii Polski zwiedzający dostaje konkretne ślady życia w jednym mieście.
Muzeum Kłosińskiego w Kętach – skąd się wzięło
Muzeum zawdzięcza nazwę Aleksandrowi Kłosińskiemu (1892–1974), społecznikowi i kolekcjonerowi. Przez lata zbierał pamiątki związane z Kętami. W testamencie przekazał je miastu i jego mieszkańcom. Ta kolekcja do dziś jest rdzeniem muzealnych zbiorów.
Droga od prywatnej kolekcji do samodzielnej instytucji trwała dość długo. Zbiory zmieniały miejsce, status i zarządcę. Na ich bazie powstał oddział Muzeum Okręgowego pod nazwą Muzeum w Kętach, a imię Kłosińskiego nadał mu wojewoda bielski. W 2003 roku gmina zakończyła remont pomieszczeń na pierwszym piętrze kamienicy. Rok później powstała osobna instytucja, która przejęła od bielskiej placówki opiekę nad zbiorami.
W samych Kętach działa dziś kilka placówek muzealnych. To dobry kontekst, bo muzeum przy Rynku jest tu głównym punktem do poznania historii miasta, a pozostałe obiekty ją uzupełniają.
Co zobaczyć w muzeum w Kętach – wystawy stałe
Ekspozycja jest podzielona na trzy sale i cztery tematy: historię, życie codzienne, sztuki piękne i etnografię. Przestrzeni jest niewiele. Gabloty są gęsto zapełnione, więc po tym muzeum nie chodzi się szybko.
Część historyczna zaczyna się od dziejów miasta. Są tu dokumenty i fotografie z czasów obu wojen światowych. Osobny wątek dotyczy pobytu Józefa Piłsudskiego z I Brygadą Legionów w Kętach na początku 1915 roku. Fotografie i stare pocztówki z widokami miasta oraz sprzęt fotograficzny uzupełnia ekran, na którym wyświetlane są zbiory zdjęć muzeum.
Dla miłośników starych dokumentów najciekawszy jest zbiór cechowy, bo Kęty długo były miastem rzemieślniczo-rolniczym. Najstarszy dokument w zbiorach to rękopis na pergaminie z 1593 roku z bogatą bordiurą. Miejscowe władze potwierdzają w nim przywileje cechu piekarzy. Jest też dokument cesarza Franciszka II z 1793 roku, potwierdzający przywileje miasta. Do tego dochodzą księgi cechowe (najstarsze z pierwszej połowy XVII wieku), skrzynie, pieczęcie i obesłania w kształcie krzyży. Takim krzyżem zawiadamiano członków cechu o terminie zebrania w gospodzie cechowej. Nie jest to kolekcja, którą spotyka się w każdym małym muzeum.
- izba chłopska – tradycyjnie urządzona, z narzędziami, sprzętami i strojami ludowymi,
- salonik mieszczański z XIX wieku – meble, drobiazgi domowe, instrumenty muzyczne,
- zbiory cechowe – księgi, skrzynie, pieczęcie, obesłania,
- warsztaty – dawne elementy wyposażenia tkackiego i kuśnierskiego,
- sztuka sakralna i niewielka galeria prac lokalnych twórców,
- militaria oraz pamiątki z czasów wojen i Legionów.
Ciekawostka: na stoliku w saloniku mieszczańskim leżą listy miłosne. Pan Antoni napisał je w 1895 roku do żony Rózi, która spodziewała się wtedy dziecka. Takie drobiazgi robią tu większe wrażenie niż niejedna oficjalna pamiątka.
Postacie związane z Kętami
Muzeum przypomina także ludzi, z którymi miasto się utożsamia. Są to święty Jan Kanty, błogosławiona Ludwika i snycerz Stanisław Jarząbek. Dla kogoś, kto zna Kęty tylko z trasy między Bielskiem-Białą a Oświęcimiem, to pierwszy sygnał, że miasto ma sporo przeszłości.
Historycy sztuki mogą zatrzymać się przy barokowej rzeźbie nieznanej świętej. Jest lekka i jakby poruszona w tańcu. Etnograficzna część ekspozycji też ma swoje małe odkrycia. Wśród ubrań i narzędzi stoją na przykład buciki, które muzeum dostało od osoby, która nosiła je jako dziecko. Takie szczegóły sprawiają, że wystawa nie jest tylko zbiorem „zabytków”.
Dla kogo to miejsce
Najlepiej sprawdzi się u osób, które lubią lokalną historię, stare rzemiosło i etnografię. Pasjonaci dokumentów, ksiąg cechowych czy pamiątek z okresu zaborów znajdą tu więcej, niż można się spodziewać po miasteczku tej wielkości. Dobrze pasuje też do trasy po regionie, na przykład razem z oświęcimskimi i bielskimi atrakcjami.
Z dziećmi wizyta ma sens, jeśli są ciekawe starych przedmiotów. Izba chłopska, gramofon i dawne narzędzia zwykle je zajmują. To jednak nie jest interaktywne muzeum z atrakcjami dla najmłodszych. Dla osób, które liczą na efektowne multimedia, ekspozycja będzie raczej spokojna i skromna. Ekran ze zdjęciami to w zasadzie jedyny „nowoczesny” akcent.
Muzeum w Kętach – godziny otwarcia, bilety, dojazd
Adres: Rynek 16, 32-650 Kęty. Muzeum mieści się w zabytkowej kamienicy w samym centrum miasta, więc po zwiedzaniu łatwo przejść się po Rynku i pobliskich uliczkach.
Godziny otwarcia (według oficjalnych informacji turystycznych):
- wtorek: 10:00–15:00,
- środa: 10:00–15:00,
- czwartek: 12:00–17:00,
- piątek: 10:00–15:00,
- niedziela: 12:00–16:00,
- poniedziałek i sobota: brak informacji o otwarciu, więc najpewniej nieczynne.
Godziny w małych muzeach lubią się zmieniać przy okazji świąt, wydarzeń i wyjazdów grup. Przed wizytą warto zadzwonić pod numer 33 845 31 07 albo napisać na [email protected]. Informacje są też na stronie muzeum.kety.pl.
Ceny biletów: w źródłach, z których korzysta ten opis, aktualnego cennika nie było. Wstęp w tego typu muzeach gminnych zwykle jest niedrogi, ale konkretne kwoty, ulgi i ewentualne dni bez opłat najlepiej sprawdzić telefonicznie albo na stronie.
Dojazd: Kęty leżą w powiecie oświęcimskim, w pobliżu Bielska-Białej i Oświęcimia. Muzeum znajduje się przy samym Rynku, więc po dojeździe do centrum nie trzeba szukać go daleko. Samochodem trafi się bez trudu. Komunikacją publiczną najłatwiej dojechać do centrum Kęt, a stamtąd na Rynek jest już kilka minut pieszo.
Ile czasu przeznaczyć: na spokojne obejrzenie trzech sal wystarczy zwykle od godziny do półtorej. Więcej czasu przyda się, jeśli ktoś lubi czytać opisy i oglądać dokumenty cechowe. Przy krótszych godzinach otwarcia, zwłaszcza w czwartki i niedziele, lepiej przyjść z zapasem przed zamknięciem.