Jezioro Żywieckie to sztuczny zbiornik na Sole, tuż przy Żywcu, rozlany między Beskidem Małym a Beskidem Żywieckim. Ma około 10 km² powierzchni i w sezonie jest jednym z głównych miejsc żeglarskich w tej części Beskidów. Nad wodą da się zrobić prawie wszystko: poleżeć na brzegu, wypożyczyć kajak, popłynąć statkiem albo przejść wałem z widokiem na góry. Wstęp nad jezioro jest wolny, płaci się dopiero za sprzęt, rejs czy parking.
Jezioro Żywieckie – skąd się wzięło i co jest pod wodą
Zbiornik powstał w 1966 roku. Zaporę ziemną w Tresnej zbudowano po to, żeby chronić dolinę przed powodzią i uregulować przepływ górnej Wisły. Rekreacja była wtedy dodatkiem, dziś jest najbardziej widocznym efektem.
Cena była wysoka. Pod wodą zniknęły Zarzecze, Tresna, Zadziele i Stary Żywiec, czyli kilka miejscowości, których dawne ulice i domy leżą teraz na dnie. Dzisiejsze Zarzecze i Tresna to osady założone obok zalanych.
Parametry: jezioro ma około 6,6 km długości i do 3,1 km szerokości. Maksymalna głębokość to 26,8 m, a średnia około 8,6 m. Linia brzegowa liczy ponad 34 km, więc dookoła jest sporo do przejścia albo przejechania.
Nie każdy wie, że przy samej zaporze działa elektrownia wodna o mocy 21 MW. Zapora ma 310 m długości i 39 m wysokości. Z jej korony widać dobrze, jak wąska dolina Soły nagle przechodzi w szeroką taflę wody.
Zapora w Tresnej i rejsy statkiem po jeziorze
Od zapory warto zacząć. Przy niej jest przystań, a adres to Tresna, ul. Żywiecka 6. Stąd widać zarówno betonową i ziemną część konstrukcji, jak i całe lustro jeziora od strony, która dobrze pokazuje skalę zbiornika.
Z przystani pływają statki „Żywiec” i „Ziemia Żywiecka”. Według informacji z lokalnych źródeł kursują codziennie w sezonie, mniej więcej co godzinę między 10:00 a 20:00, a rejs trwa około 45 minut. Bilet dla dorosłych kosztuje od 50 zł, ulgowy około 40 zł. Na pokładzie jest bufet. Rozkład najlepiej sprawdzić przed wyjazdem, bo poza wakacjami kursy mogą być rzadsze, a pogoda też robi swoje.
Na przystani działa też wypożyczalnia: kajaki, rowerki wodne, SUP-y i łodzie. Tańsze i spokojniejsze od rejsu jest po prostu wypożyczenie kajaka na godzinę. Ceny zależą od sprzętu i terminu, więc lepiej pytać na miejscu.
Plaże nad Jeziorem Żywieckim – Moszczanka i Zarzecze
Plaż jest tu mniej, niż można się spodziewać po tak dużym akwenie. Najwięcej plażowania jest nad sąsiednim Jeziorem Międzybrodzkim. Mimo to dwa miejsca się sprawdzają.
Pierwsze to miejska plaża w zatoce Moszczanka w Żywcu. Jest bezpłatna i blisko miasta, więc łatwo ją połączyć ze spacerem albo obiadem po drodze. Drugie to kamienisty brzeg w Zarzeczu, który lubią rodziny z dziećmi. Kamienie zamiast piasku to kwestia przyzwyczajenia, a przy plaży są ośrodki, które mają dodatkowe atrakcje, np. odkryty basen ze zjeżdżalnią.
Plaża jest też w Czernichowie. Trzeba pamiętać, że to wciąż górski zbiornik. Woda nagrzewa się dopiero w pełni lata, a przy zmiennej pogodzie szybko robi się wietrznie.
Sporty wodne, żagle i inne atrakcje nad jeziorem
Najmocniejsza strona jeziora to żeglarstwo. Są tu szkółki żeglarskie i pływackie, przystanie i kluby, między innymi Klub Żeglarski Halny w Zarzeczu (ul. Plażowa) oraz Ośrodek Neptun przy ul. Beskidzkiej 88. W sierpniu odbywają się regaty pamięci Adama Banaszka, a na jeziorze organizowane są też regaty międzynarodowe. Kto chce spróbować, może zapisać się na naukę windsurfingu, i to zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci.
Na brzegu, głównie w ośrodkach, pojawiają się również atrakcje „lądowe”:
- tyrolka nad jeziorem,
- paintball,
- jazda na quadach,
- korty tenisowe,
- wypożyczalnie rowerów.
Dla wędkarzy i grzybiarzy też coś się znajdzie, bo wokół rosną gęste lasy. To bardziej miejsce na aktywny dzień niż na muzealne zwiedzanie.
Spacery i rowery wokół Jeziora Żywieckiego
Na krótki spacer najlepszy jest wał od strony Żywca, w okolicy ul. Sienkiewicza. Jezioro widać stamtąd z dobrej perspektywy, a teren jest płaski, więc nadaje się też dla rodzin z wózkami. Od jeziora prowadzi też krótka trasa do Źródełka św. Wita.
Rowerzyści mają kilka opcji. W opisach tras pojawiają się m.in. przejazd Zapora–Kładka (około 41,5 km) i pętla wzdłuż brzegu w kierunku Międzybrodzia Żywieckiego (około 34 km). To już dłuższe wycieczki, a nie spacer po wale. Z okolicznych stoków Beskidu Małego widać z kolei całe jezioro, jeśli ktoś woli zobaczyć je z góry.
Do jeziora łatwo dołożyć Górę Żar (761 m), która leży niedaleko, nad Jeziorem Międzybrodzkim. Wjeżdża się tam samochodem na zbocze, a dalej kolejką linowo-terenową na szczyt. Nad Żarem często widać szybowce i paralotnie.
Dla kogo i co jeszcze zobaczyć w okolicy
Miejsce jest dla rodzin z dziećmi (plaża, rowerki, statek), dla żeglarzy i kajakarzy oraz dla tych, którzy lubią spacer z widokiem bez wspinania się po szlakach. Miłośnicy historii mogą dołożyć wątek zalanych wsi i techniki, bo w okolicy biegnie Szlak Zabytków Techniki. Dla kogoś, kto szuka samotni w górach, jezioro w środku lata będzie raczej zbyt tłoczne.
W samym Żywcu, kilka kilometrów od brzegu, stoją Stary Zamek (mieści się w nim Muzeum Miejskie) i Pałac Habsburgów z parkiem. W parku jest też Stajnia Miejska z mini ZOO. Z innych atrakcji miasta: Muzeum Browaru Żywiec i Park Miniatur Ziemi Żywieckiej. Z jeziorem łatwo je połączyć w jednodniowy plan.
Jezioro Żywieckie – informacje praktyczne
- Lokalizacja: okolice Żywca, w tym Żywiec (Moszczanka), Zarzecze, Tresna i Czernichów, powiat żywiecki.
- Wstęp: wolny. Płatne mogą być parking, wypożyczenie sprzętu i rejsy.
- Rejs statkiem: około 45 minut, od 50 zł (dorośli) i około 40 zł (ulgowy). W sezonie kursy mniej więcej co godzinę, od 10:00 do 20:00.
- Przystań przy zaporze: Tresna, ul. Żywiecka 6. Wypożyczalnia kajaków, rowerków wodnych, SUP-ów i łodzi.
- Plaże: bezpłatna w zatoce Moszczanka (Żywiec), kamienista w Zarzeczu, plaża w Czernichowie.
- Dojazd: samochodem do Żywca lub bezpośrednio do Tresnej, Zarzecza czy Czernichowa. Przy większym ruchu w sezonie lepiej przyjechać wcześniej, żeby znaleźć miejsce do parkowania. Jeśli ktoś jedzie z Żywca, do Moszczanki i na wał może dojść pieszo.
- Czas: na spacer i krótki rejs wystarczą 2–3 godziny. Na plażę, sprzęt i okolice lepiej zaplanować pół dnia lub cały dzień.
- Godziny: sam brzeg jest dostępny cały czas, a godziny wypożyczalni i rejsów zależą od sezonu i pogody, więc warto je sprawdzić przed wyjazdem.