Jezioro Międzybrodzkie to zbiornik zaporowy na Sole, wciśnięty między Beskid Mały a okolice Żywca. Ma około 5 km długości i niecałe 4 km² powierzchni. Nad wodą jest plaża, a nad plażą góra z kolejką, podziemną elektrownią i lotniskiem szybowcowym. Wszystko leży w promieniu kilku kilometrów, więc łatwo zrobić z tego jeden dzień, ale łatwo też zostać na dłużej.

Jezioro Międzybrodzkie – co to właściwie jest

To nie naturalne jezioro. Powstało w 1937 roku po zamknięciu doliny Soły zaporą w Porąbce. Zbiornik miał chronić przed powodziami, a energetyka i turystyka doszły później. Powierzchnia to około 3,8 km², pojemność około 26,6 mln m³. Zapora ma 260 m długości i 37 m wysokości. Przy niej stoi elektrownia wodna.

Za projekt zapory przypisuje się zasługi Gabrielowi Narutowiczowi, inżynierowi hydrotechnikowi i profesorowi politechniki w Zurychu. Późniejszy pierwszy prezydent Polski był więc też hydrotechnikiem.

Jezioro leży na odcinku, który turyści zwykle nazywają „kaskadą Soły”. Wyżej, w Tresnej, jest druga, większa zapora zamykająca Jezioro Żywieckie. Obie wody łatwo ze sobą pomylić, ale to dwa osobne zbiorniki. Międzybrodzkie jest mniejsze, spokojniejsze i lepiej nadaje się do kąpieli oraz krótkich wypadów.

Zapora Porąbka z 1937 roku uchodzi za pierwszą tego typu konstrukcję w Polsce. Spacer po jej koronie to krótka, ale dość surowa lekcja inżynierii. Najlepiej wypada o zachodzie słońca.

Plaże i wypoczynek nad wodą

Nad jeziorem leżą dwie wsie letniskowe: Międzybrodzie Żywieckie i Międzybrodzie Bialskie. Do tego dochodzi Czernichów, gdzie nad Sołą i zbiornikiem działa plaża lubiana przez turystów i miejscowych. W Międzybrodziu Żywieckim są kąpieliska, place zabaw dla dzieci i wypożyczalnie rowerków wodnych. Dla rodzin z małymi dziećmi to wygodny układ: wszystko jest blisko, a infrastruktura prosta i bez zadęcia.

Z wchodzeniem do wody trzeba uważać. Głębokość zależy od miejsca i poziomu wody w zbiorniku. Przy brzegu bywa łagodnie, ale po kilku krokach może się zrobić głęboko. Dzieci lepiej mieć stale w zasięgu wzroku, szczególnie poza strzeżonymi kąpieliskami.

Jezioro lubią też wędkarze. Są tu sprzyjające warunki do spokojnego siedzenia z wędką, a według lokalnych opisów zbiornik jest też miejscem występowania ryb i ptaków. Przed wyjazdem warto sprawdzić zasady połowu i wymagane zezwolenia, bo różnią się w zależności od gospodarza wody.

Góra Żar nad Jeziorem Międzybrodzkim

Góra Żar (761 m n.p.m.) wznosi się wprost nad jeziorem i jest głównym powodem, dla którego wiele osób w ogóle tu przyjeżdża. Wjeżdża się na nią koleją linowo-terenową działającą od 2003 roku. Trasa ma 1300 m długości, a różnica poziomów to około 300 m. Dolna stacja jest dostępna samochodem asfaltową drogą, więc dojazd nie jest problemem.

Na górze czeka panorama przełomu Soły, Beskidów i okolicznych jezior. Jest też tor saneczkowy, ciekawostka dla dzieci i dorosłych, którzy nie lubią tylko stać i patrzeć. Zimą działa stok narciarski z trasą o długości około 1600 m. To raczej rodzinna opcja niż miejsce dla wyczynowców, ale na krótki wyjazd w zupełności wystarczy.

Obok kolejki działa park linowy Trollandia. Dla starszych dzieci i nastolatków to dobre uzupełnienie dnia, jeśli sama plaża zaczyna się nudzić.

Lotnisko szybowcowe u podnóża Żaru działa od 1935 roku. Mieści się tam Górska Szkoła Szybowcowa „Żar”, znana w całym kraju. Z tarasu obok można obserwować starty szybowców, a w tle widać jezioro. Dla wielu osób to ciekawsza atrakcja niż się spodziewają, zwłaszcza w pogodny dzień z dobrymi prądami.

Zbiornik na szczycie Żaru wygląda jak jezioro w chmurach, ale jest sztuczny. To górny zbiornik elektrowni szczytowo-pompowej Porąbka-Żar, która działa od 1979 roku. Według dostępnych opisów jest drugą co do wielkości elektrownią tego typu w Polsce, po Żarnowcu.

Elektrownia Porąbka-Żar – zwiedzanie

Elektrownię można zwiedzać. Część instalacji jest wydrążona w górze, a z jeziorem łączy ją zapora w Porąbce. W nocy, gdy energia jest tańsza, woda trafia pompami na górę. W szczycie zapotrzebowania spływa z powrotem i napędza turbiny. Dzięki temu cały układ działa jak wielki akumulator.

Opisy zwiedzających przypominają trochę plan filmowy science fiction: duże przestrzenie, długie korytarze, wszystko techniczne i bardzo czyste. Nie jest to klasyczne muzeum z gablotami, tylko oglądanie działającego obiektu. Dla fanów techniki to najciekawszy punkt wyprawy, dla reszty ciekawy przerywnik między kąpielą a kolejką. Zwiedzanie najlepiej zaplanować z wyprzedzeniem, bo grupy i terminy zależą od zarządcy obiektu.

Jak dojechać i ile czasu zaplanować

Najłatwiej autem. Zachodnim brzegiem jeziora biegnie droga wojewódzka nr 948. Międzybrodzie Żywieckie leży około 15 km od Żywca i około 25 km od Bielska-Białej. Z Krakowa i Katowic to zwykle wyjazd na jeden dzień, ale wielu turystów zostaje tu na weekend.

Na samo jezioro wystarczą 2–3 godziny, jeśli ma to być krótki spacer i kąpiel. Z Żarem, kolejką i torem saneczkowym trzeba liczyć pół dnia. Z elektrownią, szybowcami i parkiem linowym wychodzi pełny dzień, a lepiej nie upychać wszystkiego naraz.

Dla kogo i kiedy jechać

  • Rodziny z dziećmi – plaże, place zabaw, rowerki wodne, tor saneczkowy, park linowy.
  • Miłośnicy techniki i historii – zapora z lat 30., elektrownia szczytowo-pompowa, lotnisko szybowcowe z tradycją.
  • Piesi i rowerzyści – Beskid Mały zaczyna się tuż obok, a Żar i Kiczera (827 m) to naturalne cele spacerów.
  • Zimą – krótkie zjazdy na stoku przy Żarze, bez długich wyjazdów w góry.

Latem jest tłoczno, szczególnie w weekendy. Kto woli ciszę, powinien wybrać maj, wrzesień albo dzień powszedni. Spacer po koronie zapory i widoki z góry są wtedy zupełnie inne niż w sezonie.

Informacje praktyczne

  • Wstęp nad jezioro: sam dostęp do wody i brzegów jest bezpłatny. Płatne mogą być parkingi, wypożyczalnie sprzętu i część kąpielisk, a stawki zależą od lokalizacji i sezonu.
  • Kolejka na Żar, tor saneczkowy, park linowy, zwiedzanie elektrowni: ceny i godziny zmieniają się w zależności od sezonu i pogody. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje u operatorów, bo harmonogramy bywają różne latem i zimą.
  • Dojazd: DW 948, parkingi przy dolnej stacji kolejki i w pobliżu plaż. W sezonie wolne miejsca znikają szybko.
  • Baza noclegowa: Międzybrodzie Żywieckie, Międzybrodzie Bialskie i Czernichów oferują domki, pensjonaty i kwatery prywatne.
  • Zapora w Porąbce: spacer po koronie to najlepszy krótki dodatek do dnia nad jeziorem.