Cygański Las to leśny park na południowych obrzeżach Bielska-Białej, na stokach Koziej Góry i Kołowrotu, w dzielnicach Olszówka i Mikuszowice. Miasto kończy się tu niemal z dnia na dzień, a zaczyna Beskid Śląski. Na spacer można pojechać zwykłym autobusem miejskim. Wstępu nie kontroluje nikt, a alejki są szerokie i wygodne. To też jeden z najstarszych „dokumentowanych” lasów w regionie, bo pierwsza pisemna wzmianka o samym Bielsku wiąże się właśnie z nim.

Cygański Las w Bielsku-Białej – skąd ta nazwa i co ma wspólnego z Cyganami

Z Cyganami nie ma to nic wspólnego. Nazwa to dosłowne tłumaczenie niemieckiego Zigeunerwald, a ten z kolei jest najpewniej przekręconym Ziegenwald, czyli Koziego Lasu. Kozia Góra, która wznosi się nad parkiem, dobrze się z tym zgadza.

Nie każdy wie, że… w czasach PRL park nazywano Parkiem Ludowym. Do dawnej nazwy Rada Miejska wróciła dopiero z początkiem 1990 roku.

Historia sięga 3 czerwca 1312 roku. Książę cieszyński Mieszko przekazał wtedy mieszczanom z Bielska las przy Mikuszowicach, bo miasto cierpiało na brak drewna. Ten akt darowizny to najstarszy dokument, w którym w ogóle pojawia się Bielsko. Pierwotnie las ciągnął się od Mikuszowic aż po Kamienicę, dziś zostało z niego tylko to, co widać na stokach nad miastem.

Przez wieki nie było tu sielanki. W XVII wieku o las wybuchł spór między mieszczanami a dzierżawcą dóbr łodygowickich, Stanisławem Warszyckim. Skończyło się zbrojną interwencją wojsk austriackich w 1644 roku. Nadmierna wycinka zniszczyła pierwotny drzewostan, który w dużej mierze odtworzono dopiero w XIX wieku.

Od lasu gospodarczego do parku wzorowanego na Lesie Wiedeńskim

W latach 60. XIX wieku dolną część lasu zamieniono w park. Pomysłodawcą był Karol Ambroży, dyrektor bielskiej szkoły realnej, a robotę wykonało Towarzystwo Upiększania Miasta. Wzorem był Las Wiedeński. Wytyczono alejki, postawiono mostki, udostępniono źródełka i poprowadzono szlaki na okoliczne szczyty. Do dziś jedna z głównych alej nosi nazwisko Ambrożego.

Pod koniec XIX wieku Cygański Las stał się modnym miejscem wypoczynku. Od 1895 do 1971 roku w pobliże dojeżdżał tramwaj, a obecna pętla autobusowa stoi mniej więcej tam, gdzie kiedyś był przystanek. W okolicy zachowały się też wille z tamtego okresu. Warto na nie zerknąć po drodze, bo dzielnica ma własny, trochę uzdrowiskowy klimat.

Co zobaczyć i robić w Cygańskim Lesie – trasy, ścieżka edukacyjna, rowery

Najprostsza opcja to zwykły spacer szerokimi, zacienionymi alejkami. Latem nawet w upał jest tu zauważalnie chłodniej niż w mieście. Po drogach i ścieżkach spokojnie przejedzie wózek, więc rodzice z maluchami nie mają się czym martwić.

W parku są drewniane altany piknikowe, niewielki zacieniony plac zabaw i kawiarnia. To wystarczy, żeby spędzić tu pół dnia bez organizowania logistyki. Ławek jest raczej mało, więc przy dłuższym posiedzeniu lepiej mieć własny koc.

Dla tych, którzy lubią, żeby spacer miał jakiś cel, jest ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna:

  • długość: ponad 1600 m, podzielone na 4 odcinki i 5 stanowisk obserwacyjnych,
  • start na wysokości ok. 373 m n.p.m., najwyższy punkt ok. 423 m, więc przewyższenie to tylko około 50 m,
  • początek przy żółtym szlaku, ok. 220 m od wejścia do lasu,
  • pierwszy odcinek (ok. 250 m) to praktycznie płaska aleja Ambrożego.

Są dwa główne szlaki piesze: żółty i zielony. Oba zaczynają się przy pętli autobusowej w Olszówce Dolnej. Zielony biegnie wzdłuż potoku i to dobra, łatwa pętla na spokojny spacer. Opisywana trasa spacerowa ma około 4,3 km i zajmuje mniej więcej półtorej godziny. Z parku odchodzą też szlaki na okoliczne szczyty Beskidu Śląskiego, więc Cygański Las bywa punktem startowym dłuższych wypraw.

Rowerzyści też znajdą tu coś dla siebie. W lesie i na okolicznych stokach działa sieć singletracków „Enduro Trails – Bielsko-Biała” o różnych stopniach trudności. Zimą, gdy leży śnieg, można wyjść na biegówki. Do tego dochodzi przyroda: buczyna karpacka, jaworzyna górska i grąd subkontynentalny. Całość objęta jest zespołem przyrodniczo-krajobrazowym o powierzchni 593 ha. Pierwotnie miał on 925 ha, ale w 2004 roku obszar zmniejszono, wyłączając m.in. zbocza Dębowca i Szyndzielni.

Dla kogo jest Cygański Las

Dla większości. Rodziny z dziećmi dostaną plac zabaw, altany i łatwe trasy. Seniorzy i osoby z wózkami skorzystają z szerokich, niemal płaskich alejek. Miłośnicy historii mogą połączyć spacer z szukaniem śladów dawnego kurortu. Rowerzyści z enduro znajdą trasy z zaplecza miasta, a piechurzy mają bliski dostęp do szlaków beskidzkich.

Raczej nie jest to miejsce dla kogoś, kto szuka widoków z odsłoniętej grani albo wysokogórskiej wyprawy. To park leśny: spokojny, zielony, z lekkim pagórkowatym profilem. Za to jest blisko, więc nadaje się na krótki wypad, gdy czas jest ograniczony albo pogoda w górach jest niepewna.

Cygański Las Bielsko-Biała – dojazd, ceny, godziny, ile czasu zarezerwować

Informacje praktyczne w skrócie:

  • Adres orientacyjny: okolice ul. Podleśnej, 43-309 Bielsko-Biała (dzielnica Olszówka).
  • Dojazd komunikacją: autobusy MZK linii 1 (1/s) i 14, do końcowego przystanku w Olszówce Dolnej. Stamtąd zaczynają się żółty i zielony szlak.
  • Dojazd samochodem: do Olszówki Dolnej, w okolicy wejścia do lasu. W weekendy w ładną pogodę miejsc do parkowania może brakować, więc autobus bywa wygodniejszy.
  • Bilety: wstęp wolny, to ogólnodostępny las i park, bez bramek i kas. Płaci się tylko za autobus i ewentualnie kawiarnię.
  • Godziny: teren jest ogólnodostępny cały rok. Najlepiej wychodzić za dnia, bo w lesie po zmroku jest ciemno. Godziny kawiarni zależą od sezonu i warto sprawdzić je przed wyjściem.
  • Ile czasu: spacer przez część parkową do wejścia w las w stronę Błoni to około 30–40 minut w spokojnym tempie. Pętla ok. 4,3 km zajmuje około 1,5 godziny. Z przerwą na piknik, plac zabaw i ścieżkę edukacyjną warto zarezerwować 2–3 godziny.
  • Co zabrać: wygodne buty (po deszczu na leśnych odcinkach bywa błoto), coś do picia i koc, jeśli planowany jest piknik.

W pobliżu można dorzucić Kameliowy Zakątek przy al. Armii Krajowej (ok. 1,4 km od parku) oraz tereny rekreacyjne Błonia. Dla wytrwalszych: szlaki z Cygańskiego Lasu prowadzą dalej w stronę Koziej Góry i okolicznych szczytów Beskidu Śląskiego.